Słowniczek pojęć Praktyki Ponownego Połączenia
Poniższe terminy i wyrażenia są powszechnie używane w społeczności Praktyki Ponownego Połączenia. Część z nich pochodzi z nauk Joanny Macy, część wykształciła się przez lata wspólnej praktyki globalnej społeczności WTR. Poniżej krótkie wyjaśnienie każdego z nich, by łatwiej rozumieć treści na tej stronie i poruszać się po materiałach anglojęzycznych.
Biznes jak zwykle (Business As Usual) — opowieść o Społeczeństwie Wzrostu Przemysłowego i wywodzących się z niego europejskich imperiach kolonialnych, która służy podtrzymaniu status quo oraz władzy i przywilejów bogatych. To jedna z Trzech Opowieści Naszych Czasów.
Dekolonizacja (Decolonization) — obejmuje zwrot władzy i ziemi społecznościom rdzennym, zobowiązanie do ich suwerenności i samostanowienia, a także demontaż opresyjnych systemów władzy, które stawiają społeczności rdzenne niżej.
Głęboka adaptacja (Deep Adaptation) — rama rozumienia i ruch społeczny głoszący, że potrzebne są zdecydowane działania, by przystosować się do rozpadu zachodniego stylu życia przemysłowego. Termin wprowadził brytyjski specjalista ds. zrównoważonego rozwoju Jem Bendell w pracy „Deep Adaptation: A Map for Navigating Climate Tragedy” (2018).
Głęboka ekologia (Deep Ecology) — celebruje Ziemię jako samoorganizujący się żywy system i uznaje wewnętrzną wartość wszystkich form życia. Termin ukuł norweski filozof Arne Naess w 1973 roku. To jedna z nauk źródłowych Praktyki Ponownego Połączenia.
Głęboki czas (Deep Time) — osadza chwilę obecną w kontekście wielkiej rzeki czasu, w której wszyscy żyjemy, uobecniając zarówno naszych przodków i poprzedniczki, jak i tych, którzy dopiero się narodzą. To jedna z nauk źródłowych Praktyki Ponownego Połączenia.
Gospodarka regeneratywna (Regenerative Economy) — system gospodarczy, który działa tak, by przywracać, odnawiać i ożywiać ludzkie społeczności oraz zasoby naturalne, na których się opiera.
Ludzie Globalnej Większości (People of the Global Majority) — określenie osób na świecie identyfikujących się jako czarne, brązowe lub rdzenne, które łącznie stanowią większość światowej populacji.
Moralna wyobraźnia (Moral Imagination) — zdolność wyobrażania sobie istot i scenariuszy — często z przeszłości lub przyszłości, z odmiennych doświadczeń życiowych, a nawet z innych gatunków — by pobudzić poczucie naszego związku i odpowiedzialności wobec wszystkich istot.
Myślenie systemowe (Systems Thinking) — pokazuje, że każdy element systemu jest współzależny od każdego innego elementu. Badanie systemów ujawnia punkty dźwigni dla zmiany. To jedna z nauk źródłowych Praktyki Ponownego Połączenia.
Opresja systemowa (Systemic Oppression) — zamierzone i historyczne stawianie w gorszej pozycji grup ludzi ze względu na ich tożsamość, podczas gdy członkowie grupy dominującej (pod względem płci, rasy, klasy, orientacji seksualnej, języka itd.) są uprzywilejowani.
Paradygmat Władzy Nad (Power Over Paradigm) — głęboko zakorzeniony, zbiorowo podtrzymywany sposób myślenia, który umieszcza władzę i wartość w hierarchii. Był historycznie i systematycznie wykorzystywany przez siły kolonizujące, by uprzywilejowywać jednych kosztem innych.
Spirala Praktyki Ponownego Połączenia (Spiral of the Work That Reconnects) — przechodzi przez cztery etapy: Wdzięczność, Uhonorowanie naszego bólu za świat, Widzenie nowymi/odwiecznymi oczami oraz Pójście naprzód. Warsztaty Praktyki Ponownego Połączenia i Aktywnej Nadziei na ogół podążają tym wzorem. Koncepcja i praktyka Spirali jest fundamentem całej Pracy.
Społeczeństwo Podtrzymujące Życie (Life Sustaining Society) — kultura, w której powiązane ze sobą systemy gospodarcze i społeczne działają tak, by podtrzymywać zdrowie świata przyrody i witalność ludzkich społeczności.
Społeczeństwo Wzrostu Przemysłowego (Industrial Growth Society) — systemy gospodarcze i społeczne rozwinięte przez imperia kolonialne, oparte na wyzysku zasobów ludzkich i naturalnych. W języku Praktyki Ponownego Połączenia bywa nazywane Biznesem jak zwykle.
Supremacja białych (White Supremacy) — przekonanie, że ludzie biali stanowią wyższą rasę i w związku z tym powinni dominować w społeczeństwie. Przekonanie to jest zinstytucjonalizowane jako ucisk systemowy.
Świadome angażowanie się w konflikt (Conscious Conflict Engagement) — spojrzenie, które widzi konflikt jako naturalny element wzrostu i uczenia się; konflikt często pojawia się wokół kwestionowania i rozplątywania starych struktur i jest niezbędną częścią Wielkiego Zwrotu.
Wielki Zwrot (The Great Turning) — opowieść o przejściu od Społeczeństwa Wzrostu Przemysłowego do Społeczeństwa Podtrzymującego Życie. To jedna z Trzech Opowieści Naszych Czasów, opisanych przez Joannę Macy. Obejmuje Cztery Wymiary Wielkiego Zwrotu.
Wielkie Rozplątywanie się Sieci Życia (The Great Unraveling) — odnosi się do trwającego na całym świecie rozpadu systemów biologicznych, ekologicznych, gospodarczych i społecznych. To opowieść snuta przez naukowczynie i naukowców, dziennikarki i dziennikarzy oraz aktywistki i aktywistów, których nie dało się kupić ani zastraszyć siłom Społeczeństwa Wzrostu Przemysłowego. To jedna z Trzech Opowieści Naszych Czasów.
Wspólnoty praktyk (Communities of Practice) — grupy, które gromadzą się, by regularnie praktykować Praktykę Ponownego Połączenia, pogłębiając wzajemne relacje i budując odporność psychiczną. Mogą prowadzić grupy studyjne, kluby książki i stałe okazje do praktykowania.
Współwyzwolenie (Coliberation) — zobowiązanie i praktyka wspierania dobrostanu, wzmocnienia, godności i radości rozkwitu wszystkich ludzi.
Międzybycie / współbycie / współistnienie (Interbeing) — termin buddyjskiego nauczyciela Thich Nhat Hanha, odnoszący się do radykalnej współzależności wszystkich istot.
Zdania otwarte (Open Sentences) — praktyka, w której jedna osoba w parze uważnie słucha, podczas gdy druga odpowiada na podpowiedź w formie niedokończonego zdania, które trzeba dokończyć.
Źródło: Work That Reconnects Network, dział About → Glossary of WTR Terms, https://workthatreconnects.org/glossary-of-wtr-terms/ (dostęp: 17.09.2026)